Ballu De Bol

                   ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਿੰਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਦ ਤੋਂ ਸਿਖਿਆ ਬੋਲਣਾ ਬੈਠ ਚੁਪਚਾਪ ਅੱਜ ਸੋਚਿਆ ਚੁਪੀ ਨਾਲ ਭੇਦ ਖੋਲਣਾ ਕਿਨੇਂ ਸੁਆਲ ਨੇ ਹੋਂਦ ਤੇ ਉਠਦੇ ਕਿਨੈ ਜੁਆਬ ਜੁੜ ਜੁੜ ਕੇ ਟੁੱਟਦੇ ਕਦੇ ਬੇਟੀ ਕਦੇ ਪਤਨੀ ਕਦੇ ਬਣੀ ਮੈਂ ਮਾਂ ਐਨਾਂ ਕੁਙ ਬਣਦੀ ਬਣਦੀ ਖੁਦ ਬਣੀ ਕਦੇ ਨਾਂ। ਕਿਨੇਂ  ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਿਨੇਂ  ਹੀ ਰੂਪ ਪਲ ਪਲ ਵਕਤ ਨਾਲ ਰਹੇ ਬਦਲਦੇ ਹਰ ਪਲ ਰੂਪ ਲੱਗੇ  ਅਵੱਲਾ ਜੀਵਨ ਜੱਗ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦੇ। ਕਦੇ ਦਿੰਦੇ ਕਦੇ ਲੈਂਦੇ ਰਹੀਏ ਇਹ ਦੇਣ ਲੈਣ ਨਾ ਮੁੱਕਦਾ ਇਸੇ ਦੁਨੀਆਦਾਰੀ ਨੂੰ ਨਿਭਾਂਦੇ ਕਿਤੇ ਮੋਹ ਦਾ ਬੂਟਾ ਸੁੱਕਦਾ। ਜਿਉਣ ਲਈ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਿਭਾਂਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਜਿਓਂਦੇ ਹਾਂ ਮਿੱਠੇ ਲੱਗਣ ਕਦੇ ਖੱਟੇ ਪੈ ਜਾਣ ਕਦੇ ਬੋਝਾ ਹੀ ਇਨਾਂ ਦਾ ਢੋਂਦੇ ਹਾਂ। ਛਿਪ ਜਾਣ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ  ਮੁਖੌਟਿਆਂ ਦੇ ਨਿਆਮਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ, ਜਿਓਂਦੇ ਵਿੱਚ ਟੋਟਿਆਂ ਦੇ ਅੱਜ ਬਹੁਤ ਭੇਦ ਪਾ ਲਏ ਨੇ ਦਿਲ ਦੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਅੱਜ ਖੁਦ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲ ਕੇ। ਜੇ ਸਿੰਜਣਾ ਇਸ ਪਿਆਰ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਜੱਗ ਨੂੰ ਅੱਜ ਪਰਖਣਾ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਕੌਣ ਹੈ ਚੰਗਾ ਕੌਣ ਹੈ ਮੰਦਾ ਜਾਚਣ ਦੀ ਇਹ ਗਤੀ ਮੰਦ ਕਰਦੇ। ਨਾਂ ਕੋਈ ਵੈਰ ਨਾ ਵੈਰੀ ਅਪਣਾ ਪਾਈਐ ਪਾਣੀ ਇਸ ਉਬਾਲ ਤੇ ਸਹੀ ਗ਼ਲਤ ਦੀ ਤਕਰੀਰ ਫਿਜ਼ੂਲ ਕਰੀਏ ਗ਼ੌਰ ਬਸ ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਤੇ ਸ...

                       ਮਾਂ ਅਵੱਲੀ  ਪੰਜਾਹ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਸਜਣਾ  ਮੈਂ ਮੁੜ ਮਾਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹਾਂ  ਅਲੱਗ ਤਰਾਂ ਦੇ ਬਾਲ ਨੇ ਮੇਰੇ  ਅੱਡਰੀ  ਹੀ  ਮੈਂ  ਮਾਂ।  ਖ਼ਾਬਾਂ ਦੇ ਮੈਂ ਬੀਜ ਉਗਾਏ  ਪਾਨੀ ਖਿਆਲਾਂ ਦਾ ਲਾ  ਉਗੇ ਗੀਤ ਮੇਰੇ ਬਾਲਾਂ ਵਰਗੇ  ਚੜ੍ਹਿਆ ਨਵੇਲੀ ਮਾਂ ਦਾ ਚਾਅ।  ਨਵੇਂ ਜੰਮੇਂ ਇਹ ਜਾਏ ਮੇਰੇ  ਰੱਖਦੇ ਨਿਤ ਮੈਨੂੰ ਰੁਝਾ  ਕੋਈ ਅੰਦਰ ਲੁਕਿਆ ਕੋਈ ਕਿਧਰੇ ਛਿਪਿਆ  ਸੋਚਾਂ ਨਵੀਆਂ ਜਾਣ ਸੁਝਾ  ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ  ਜਦ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਇਹ ਪੁੰਗਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇਂ  ਕਦੇ ਨੀਂਦ ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਆਵੇ ਦਸਤਕ ਦੇ  ਮਨ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਤੇ ਦੇਰ ਰਾਤ ਤਕ ਜਗਾਂਦੇ ਨੇਂ।  ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ  ਕਈ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ।  ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ  ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗੂੰ  ਅੱਡਰਾ ਹੀ ਪਾਉਣ ਸਰੂਪ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਜਾਇਆਂ  ਵਾਂਗ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਮੱਤ ਦੇਣ  ਗ਼ਲਤ ਕੀ ਹੈ ਕੀ ਹੈ ਸਹੀ  ਇੰਞ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ  ਇੰਞ ਕਿਓਂ ਨਾ ਕੀਤਾ  ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛੇ ਹੀ ਸੁਮੱਤ ਦੇਣ।  ਇਹ ਮੇਰੇ ਜਾਇਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਲਿੰਗ ਮਾਦਾ ਜਾਂ ਨਰ ਨਹੀਂ  ਸੋ...

                   ਰੁੱਖ  ਬਾਬਲ  ਇਹ ਰੁੱਖ ਮੇਰੇ ਬਾਬਲ ਵਾਂਗੂ  ਸਨ ਘਣੀਆਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਛਾਵਾਂ  ਸਾਵੇ ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ ਇਸ ਦੇ  ਮਹਿਕਾਈਆਂ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਸਾਹਾਂ।  ਪੱਤਰ ਇਸ ਦੇ ਸਬ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ  ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਚਾ ਕੇ  ਬਦਲੇ ਸੁੱਕ ਗਏ ਸਿਖ਼ਰ ਹਰਿਆਲੇ  ਅਪਣਾ ਆਪ ਤਪਾ ਕੇ।  ਕਦੇ ਕੰਧਾਂ ਕਦੇ ਬਾਰੀ ਬੂਹਿਆਂ  ਪੋਟਾ ਪੋਟਾ ਸੌ ਬਹਾਨੀ ਫੱਟ ਦਿੱਤਾ  ਕਦੀ ਛਤੀਰਾਂ ਕਦੇ ਛੱਤ ਦੇ ਬਾਲੇ  ਕਰ ਟਾਹਣੀ ਟਾਹਣੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।  ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਸੁੱਕੇ  ਟਾਹਣੇ  ਫੁੱਟਣਾ ਭੁੱਲ ਗਏ ਸਜਰੇ ਪਤਰ  ਹੁਣ ਤਾਂ ਕੋਈ ਫੁੱਲ ਨਾਂ ਲੱਗਦਾ  ਤੋੜ੍ਹਨ ਤਾਂਈ ਜੇ ਮਾਰਨ ਪੱਥਰ।  ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹ ਇਕ ਟੁੰਡ  ਜਿਹਾ  ਐਵੀਂ ਰਾਹਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆ ਅਟਕਦਾ  ਸ਼ਾਇਦ ਕੁੱਝ ਪਿਆਰ ਪਾਣੀ ਮੰਗਦਾ  ਕਿਰਕਰੀ ਬਣ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰੜਕਦਾ।  ਨਾਂ ਕਟੋ ਨਾਂ ਦੁਤਕਾਰੋ ਇਸਨੂੰ  ਬਸ ਪੌਣ ਪਾਣੀ ਹੀ ਪੀਣ ਦਿਉ  ਨਾਂ ਮਾਰੋ ਹੋਰ ਸਟਾਂ ਇਸ ਨੂੰ  ਕੁਝ ਦੇਰ ਹੋਰ ਜੀਣ ਦਿਓ।          ਰੁੱਖ ਬਾਬਲ ਨੂੰ ਜੀਣ ਦਿਓ।                     ...

              ਤਸਵੀਰ                             ਬੜੇ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਦੀਵਾਰ ਤੇ ਲਟਕੀ  ਰੋਜ਼ ਕਮਰੇ ਦੀ ਹਰ ਸ਼ਯ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ  ਕਿਸੇ ਬੀਤੇ ਜੋਬਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਾਂ  ਕੋਈ ਮਾਸੂਮ ਹੁਸਨ ਦੀ ਪਹਿਚਾਨ ਹਾਂ।  ਰਾਤੀਂ ਵਿਚ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਜਦ ਸਬ  ਸੌਂ ਜਾਵਣ  ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚੱਲ ਕਹਿ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਬੁਲਾਵਨ  ਇਕ ਚੇਹਰਾ ਦੇਖਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਜੁਲਦਾ  ਕਿਓਂ ਮੱਥੇ ਸਿਲਵਟਾਂ ਪਾ ਰਹੇ ਹਿੱਲਦਾ ਡੁਲ੍ਹਦਾ ? ਉਠਾ ਨਰਮ ਜਿਹਾ ਹੱਥ  ਮੈਂ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਛੁਹਾਵਾਂ  ਇਹ ਸੂਰਤ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਹੀ ਲੱਗੇਗੀ  ਅਣਚਾਹੀਆਂ ਕੁਝ ਲਕੀਰਾਂ ਜੇ ਮੈਂ ਮਿਟਾਵਾਂ।  ਇਹ ਇਰਾਦਾ ਮੇਰਾ ਕਿੰਞ ਵਕਤ ਨੇ ਭਾਂਪਿਆ  ਡੱਕ ਹੱਥ ਮੇਰਾ ਉਸ ਮੈਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ  ਮੇਰੀਆਂ ਉਕਰੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਕੋਈ ਮਿਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ  ਇਹ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ  ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।  ਮੁੜ ਜਾ ਅਪਣੀ ਦੀਵਾਰ ਤੇ ਤੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਜੱਚਦੀ  ਤੈਨੂੰ ਕੀ  ਲਿਆਕਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿਵੇਂ ਹੈ ਕਟਦੀ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਕੌੜੇ ਮਿੱਠੇ ਵਾਕਿਆਂ ਦਾ ਇਨਾਮ ਹੈ  ਇਹ ਚੇਹਰੇ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਤਜਰਬਿਆਂ ਦੀ ਪਹਿਚਾਨ ਹੈ।  ਤ...

                                                            ਸਵੇਰਾ ਇਕ    ਦਿਨ ਸੁਬਹ ਖਿਲੀ ਖਿਲੀ  ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੀ  ਮਿੱਠੇ ਜਿਹੇ ਹਾਵ ਭਾਵ ਸੀ  ਸ਼ਾਂਤ ਮੁੱਖ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਤਾਬ ਸੀ।  ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ  ਉਸ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਵਾਲ ਮੇਰਾ ਬੁਝਿਆ।  ਕਹੇ ਨਵੀਂ ਸਵੇਰ ਤਾਂ ਨਵੇਂ ਜਾਏ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ  ਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਸਮਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।  ਇਹ ਦਿਨ ਵਿਚ ਜਦ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ  ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਤੋਂ ਹੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ  ਗਰਮੀ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਹੈ ਕਿਸਨੂੰ ਭਾਂਦੀ    ਬੇਲਗਾਮ ਜਵਾਨੀ ਨਾ ਕੁੱਝ ਵੀ ਸਹਾਂਦੀ।   ਇਹ ਤਪਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਆਖ਼ਿਰ ਢਲ ਜਾਵੇ  ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਰਫਤਾਰ ਤੇ ਨਾ ਚੱਲ ਪਾਵੇ  ਪਰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਹੈ ਬਾਕੀ  ਕਈ ਬਾਕੀ ਨੇ ਖਵਾਹਿਸ਼ਾਂ ਐ ਵਕਤ ਦੇ ਸਾਕੀ।  ਪਲ ਪਲ ਜਿਉਂਦੇ ਫਿਰ ਸ਼ਾਮਾਂ ਪੈ ਜਾਣ  ਜਿੰਦਗੀ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਕੁੱਝ ਸੁਨਣ ਸੁਨਾਣ  ਇੰਨੀ ਜਲਦੀ ਕਿਉਂ ਦਿਨ ਢਲ ਗਿਆ  ਉਮਰਾਂ ਦਾ ਬਾਲਣ ਇਕ ਦਮ ਹੀ ਬਲ  ਗਿਆ।  ...

               ਕਹਿੰਦੇ ਤੀਵਰ ਗਤੀ ਦੀ ਗੱਲ  ਜੇ ਕਰੀਏ  ਤਾਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਾਤ ਨਾਂ ਪਾਵੇ  ਮੈਂ ਆਖਾਂ ਮਨ ਚੰਚਲ ਅੱਗੇ  ਗਤੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਫਿੱਕੀ ਪੈ ਜਾਵੇ।  ਇੱਕ ਪਲ ਅੰਦਰ ਮੈਂ ਚਾਹਾਂ ਤਾਂ  ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਵਾਂ  ਜੇ ਚਾਹਾਂ ਤਾ ਅਗਲੇ ਹੀ ਪਲ  ਜਾਕੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਬਹਿ ਜਾਵਾਂ।  ਸੂਰਜ ਚੁੱਕ ਲਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਤੇ  ਤਾਰੇ   ਪੈਰਾਂ   ਦੇ     ਨੀਚੇ ਸਿਆਲਾ ਕਰ ਦਵਾਂ ਮੈਂ ਨਿੱਗਾ  ਧੁੱਪ   ਮੁੱਠੀਆਂ   ਵਿੱਚ   ਭੀਚੇ। ਸ਼ੀਤਲ   ਚਾਂਦਨੀ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰ ਕੇ  ਤਪੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡ ਵਰਤਾਵਾਂ  ਦਿਨ ਤਪਦੇ 'ਚ ਕੋਈ ਤਲੀ ਨਾ ਬਲ ਜਾਏ  ਧਰਤ    ਤੇ  ਓਸ  ਦੀ  ਚਾਦਰ  ਵਿਛਾਵਾਂ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅੰਬਰ ਬਣ ਆਸ ਦਾ ਪੰਛੀ  ਦੂਰ ਕੀਤੇ ਉੱਡ  ਜਾਵਾਂ  ਪੰਖ ਥਕਣ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਅਰਸ਼ੀ ਰੁੱਖ ਤੇ  ਖਿਆਲਾਂ   ਦਾ   ਆਲ੍ਹਣਾ   ਪਾਵਾਂ। ਭੁੱਖ  ਲਗੇ ਤਾਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਚੁੰਜ ਮਾਰਾਂ  ਪਿਆਸ ਲੱਗੇ  ਤਾਂ ਪੀ ਜਾਵਾਂ  ਓਸ  ਦੁੱਖ ਦਰਦ ਕੋਈ ਰਹੇ ਨਾ ਚੇਤੇ  ਨਾਂ ਕੋਈ ਖੋਣ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਫ਼ਸੋਸ। ...

         ਜੀਵਨ ਸ਼ੀਸ਼ਾ  ਇਕ ਦਿਨ ਮੇਰਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ  ਸਾਫ ਸੁਥਰਾ ਤੇ  ਸੁਲਝਿਆ , ਖੌਰੇ ਕੀ ਹੋਇਆ ਇਸ ਨੂੰ  ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਲਝਿਆ।  ਕਹੇ ਬੈਠ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋ ਪਲ ਫੁਰਸਤ ਵਿਚ  ਕਿਓਂ ਇੰਨੀ  ਭੱਜ ਦੌੜ ਲਗਾਈ ? ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਤੱਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ  ਵਕਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਤੇਰੀ ਲੜਾਈ।  ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਅੜ੍ਹਿਆ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ ਤੈਨੂੰ  ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੰਧ ਤੇ ਲਟਕਦਾ , ਤੂੰ ਕੀ ਜਾਣੇ ਕਿੰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਜੀਣਾ  ਕਿਹੜਾ ਰੋੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਰਾਹਾਂ ਵਿਚ  ਅਟਕਦਾ।  ਆ ਉੱਤਰ ਕੰਧ ਤੋਂ,ਜਿਉਂਦਾ ਹੋ ਜਾ।  ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਤਾਂ ਜੀਅ ਕੇ ਵੇਖ , ਮੁੜ ਅਪਨੀ ਦੀਵਾਰ ਲਭੇਂਗਾ  ਜ਼ਹਿਰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਪੀ ਕੇ ਵੇਖ।  ਆਖੇ ਮੈਂ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ , ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ।  ਹੈ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਵੀ ਤੱਕਦਾ , ਅੰਤਰ ਵਿਚ ਜੋਖਾ ਲੇਖਾ ਹੈ।  ਹੱਸਦੇ    ਚੇਹਰੇ  ਰੋਂਦੇ ਚੇਹਰੇ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਕਹਿੰਦੇ ਚੇਹਰੇ। ਸਭ ਦਾ ਮੈਂ ਹਮਰਾਜ਼ ਹਾਂ , ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹਾਂ।      ਉਂਜ ਤਾਂ ਆਪਾਂ ਸਾਰੇ ਹੀ  ਸੁਖ ਦੁੱਖ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਜਿਉਂਦੇ , ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ  ਵਕਤ ਦੀ ਦੌੜ ਨਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ , ਸਾਰੀ...